Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Kultura sepulkralna 1000-ZDK36KPL-SP
Laboratorium (LAB) Semestr letni 2020/21

Informacje o zajęciach (wspólne dla wszystkich grup)

Liczba godzin: 30
Limit miejsc: (brak limitu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Rygory zaliczenia zajęć: zaliczenie na ocenę
Literatura uzupelniająca: Borkowska, Urszula, Ceremoniał pogrzebowy królów polskich w XIV-XVIII w., [w:] Państwo. Kościół. Niepodległość, red. Jan Skarbek, Jan Ziółek, Lublin 1986, s. 133–160.

Borkowska, Urszula, The Funeral Ceremonies of the Polish Kings from the Fourteenth to the Eighteenth Centuries, ”Journal of Ecclesiastical History" 36/4 (1985): 513–34.

Chrościcki, Juliusz, „Pompa funebris”. Z dziejów kultury staropolskiej. Warszawa: PWN, 1974.

Dalewski, Zbigniew, Pogrzeb Władysława Hermana, ”Studia Podlaskie" 19 (2011): 9–32.

Dąbrowska, Elżbieta, Groby, relikwie i insygnia. Studia z dziejów mentalności średniowiecznej, Collectio Archaeologica, Historica et Ethnologica 2, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, 2008.

Duma, Paweł, Śmierć nieczysta na Śląsku. Studia nad obrządkiem pogrzebowym społeczeństwa przedindustrialnego, Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. Instytut Archeologii, 2015.

Dziobek-Romański, Jacek, Prawo grzebalne w Królestwie Polskim w latach 1815-1914. Zarys problematyki, ”Roczniki Humanistyczne" 51/2 (2003): 139–179.

Fałkowski, Wojciech. Dwa pogrzeby Kazimierza Wielkiego. Znaczenie rytuału, "Kwartalnik Historyczny" 116/1 (2009): 55–74.

Karpiński, Andrzej, Kopacze – grabarze morowi w miastach Rzeczypospolitej XVI-XVIII wieku, "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej" 62/ 3 (2014): 367–378.

Lewicki, Tadeusz. Obrzędy pogrzebowe pogańskich Słowian w opisach podróżników i pisarzy arabskich głównie z IX-X w., ”Archeologia" 5 (1952-1953): 122–154.

Miechowicz, Łukasz, „Obol zmarłych” w średniowiecznej i nowożytnej Europie Wschodniej, „Wiadomości Numizmatyczne” 43, z. 207 (2019): 35–62.

Morawski, Zbigniew, „Intra muros". Zarys problematyki cmentarza miejskiego w średniowieczu, [w:] Czas, przestrzeń, praca, w dawnych miastach, red. Andrzej Wyrobisz et al., Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991, s. 93–99.

Osiecka-Samsonowicz, Hanna. „Z wielką pompą do nieba” – pogrzebowe „Theatrum” w Rzeczypospolitej w XVIII wieku, ”Rocznik Historii Sztuki" 44 (2019): 205–214.

Sulewska, Renata, Warszawskie uroczystości pogrzebowe królów i ich rodzin w XVI i XVII wieku. Ceremoniał, przestrzeń, oprawa plastyczna, ”Rocznik Historii Sztuki" 44 (2019): 179–204.

Śmierć, pogrzeb i upamiętnienie władców w dawnej Polsce, red. Hanna Rajfura et al. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2020.

Śnieżyńska-Stolot, Ewa, Dworski ceremoniał pogrzebowy królów polskich w XIV wieku, [w:] Sztuka i ideologia XIV wieku, red. Piotr Skubiszewski, Warszawa: PWN, 1975, s. 200–230.

Wiślicz Tomasz, Chłopskie pogrzeby w Polsce od drugiej połowy XVI do końca XVIII wieku, ”Kwartalnik Historii Kultury Materialnej" 45/3-4 (1997): 351–369.

Wojtucki, Daniel, Pochówki skazańców i samobójców na wrocławskich cmentarzach od XVI do XVIII wieku, ”Wratislavia Antiqua" 12 (2010): 247-257.

Wojtucki, Daniel, Procesy i egzekucje „żywych trupów” przed sądami miejskimi i wiejskimi w XVI–XVIII wieku – przyczynek do wierzeń a magia posthuma na Śląsku, ”Opolskie Studia Administracyjno-Prawne" 16, 4(1) (2018): 77–92.

Wójcik, Walenty, Prawo cmentarne w Polsce do połowy XVI wieku, ”Polonia Sacra" 10/2 (1958): 165–218.

Wółkiewicz, Ewa, Ceremonie pogrzebowe biskupów wrocławskich (1300-1600), "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej" 60/2 (2012): 209–225.

Wółkiewicz, Ewa, „inter plebejos in cimiterio”. Miejsca pochówków w miastach śląskich w średniowieczu, [w:] „Mundus hominis” - cywilizacja, kultura, natura. Wokół interdyscyplinarności badań historycznych, red. Stanisław Rosik, Przemysław Wiszewski, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2006, s. 307–330.

Zaremska, Hanna, Człowiek wobec śmierci. Wyobrażenia i rytuały, [w:] Kultura Polski średniowiecznej XIV-XV w., red. Jacek Banaszkiewicz, Bronisław Geremek, Warszawa: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk; Semper, 1997, s. 485–510.

Zoll-Adamikowa, Helena, Pochówki dostojników kościelnych i świeckich w Polsce wczesnopiastowskiej (na podstawie źródeł archeologicznych), "Roczniki Historyczne" 55-56 (1989-1990): 33–70.


Metody dydaktyczne: ćwiczenia laboratoryjne
metody dyskusyjne
metody pracy ze źródłami
wykład w toku problemowym
Literatura:

Labudda, Alfons, Liturgia pogrzebu w Polsce do wydania Rytuału piotrkowskiego (1631). War­szawa: Akademia Teologiczno Kanoniczna 1983, lub II wyd. Piastów: Pracownia Edytorska Calamus, 2014.

Efekty uczenia się:

Student w trakcie zajęć poznaje rozmaite aspekty dawnej kultury związane z umieraniem i pochówkiem od wczesnego średniowiecza po wiek XIX. Zaznajamiania się z obyczajami i zwyczajami chowania zmarłych, ceremoniałem i liturgią pogrzebu oraz sposobami upamiętnienia zmarłych zarówno w mentalności jak i literaturze oraz sztuce.

Metody i kryteria oceniania:

Przedmiot kończy się zaliczeniem z oceną. Przy wystawianiu oceny końcowej brane są pod uwagę następujące składowe: 1. obecność i aktywność na zajęciach (30 %); 2. kolokwium pisemne z treści programowych (70%)

Kolokwium oceniane jest wg następującej skali: ndst 0-60%, dst 60-69%; dst+ 70-80%, db 80-89%, db+ 90-94%, bdb 95-100%

Zakres tematów:

1. Wprowadzenie do zagadnienia kultury sepulkralnej

2. Przedchrześcijańska kultura sepulkralna oraz przemiany pod wpływem chrystianizacji

3. Pochówki i groby Piastów do XIII w.

4. Pochówki dostojników kościelnych i świeckich w Polsce wczesnośredniowiecznej

5. "Paszport do Niebios” w mentalności ludzi średniowiecza – zagadnienie obola zmarłych i komunikowania zwłok

6. Ceremonia chrześcijańskiego pogrzebu w polskich źródłach liturgicznych do XIII w.

7. Cmentarz przykościelny w rzeczywistości społecznej polskiego średniowiecza

8. Średniowieczny ceremoniał pogrzebowy dostojników kościelnych w Polsce średniowiecznej

9. Cmentarze miejskie i pogrzeb mieszczański w średniowieczu i epoce nowożytnej

10. Ceremoniał pogrzebowy monarchy do XV w.

11. Pogrzeb uroczysty w Polsce nowożytnej. Liturgia oraz zjawiska "ars bene moriendi" i "pompa funebris"

12. "Grób alienata”, "pogrzeby nadzwyczajne”, tzw. "pochówki antywampiryczne" oraz zagadnienie pochówków i cmentarzy morowych w dawnej Polsce

13. Cmentarz wiejski w Polsce nowożytnej. Komunia żywych i umarłych w wiekach dawnych oraz społeczny wymiar miejsc pochówku

14. Cmentarna rewolucja XVIII-XIX w. i powstanie "nowoczesnych” nekropoli

Grupy zajęciowe

zobacz na planie zajęć

Grupa Termin(y) Prowadzący Miejsca Akcje
1 każdy poniedziałek, 11:00 - 12:30, (sala nieznana)
Radosław Kotecki 7/7 szczegóły
Wszystkie zajęcia odbywają się w budynku:
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.